โดย กองทันตสาธาณสุขกรมอนามัย ทพ.ญ.ดาวเรือง แก้วขันตี  ปราณี เหลืองวรา จิตรา เสงี่ยมเฉย พงษ์ศักดิ์ เทศน์ธรรม

 

รู้จักไหมนะ ... ฟันคุด

 

วิสด้อมทู้ธ คืออะไร "วิสด้อมทู้ธ" เป็นชื่อเรียกทับศัพท์ภาษาอังกฤษ แปลว่า ฟันฉลาด เป็นชื่อที่ใช้เรียกฟันกรามซี่ที่ 3 ทั้ง 4 ซี่ ในขากกรรไกร บน-ล่าง ซ้ายและขวา ซึ่งเป็นฟันซี่สุดท้าย ที่จะขึ้นในช่วงอายุ 17 ปี ขึ้นไปจนถึง 21 ปี บางซี่ก็ขึ้นไม่ได้ เพราะขากกรรไกรมีที่ไม่พอ กลายเป็นฟันคุดก็ม่ วิสด้อมทู้ธ มีกี่ซี่ โดยปกติแล้ว จะมี 4 ซี่ คือ ขากกรรไกรบน 2 ซี่ ซ้าย-ขวา และขากรรไกรล่าง 2 ซี่ ซ้าย-ขวา แต่บางครั้ง การขึ้นมาให้เห็นในช่องปาก อาจเห็นได้เพียง 1 หรือ 2 หรือ 3 ซี่ ทั้งนี้เพราะบางคน ขากกรรไกรล่างไม่มีที่พอ จะให้ฟันซี่นี้ขึ้นมาได้ครบทุกซี่ หรือขึ้นได้เพียงบางส่วน ซึ่งเรียกอีกอย่างว่า ฟันคุด บางคนอาจมีฟันคุด 4 ซี่ก็ได้ ถ้ามีฟันคุดแยู่ในปาก ควรถอนออกหรือไม่ ฟันคุด มีทั้งชนิดที่ขึ้นในปากได้บางส่วน และที่จมอยู่ในขากรรไกรทั้งซี่ กรณีที่ฟันจมอยู่ ในขากกรรไกรทั้งซี่ ถ้าไม่กระทบกระเทือนต่อฟันข้างเคียง หมอฟันจะแนะนำให้ทิ้งไว้เฉยๆ แต่กรณีที่ขึ้นในปากบางส่วนนั้น มักจะทำความสะอาดได้ยาก ทำให้ทั้งตัวฟันคุด และฟันซี่ข้างเคียงผุ หรือเหงือกรอบฟันคุดอักเสบ ติดเชื้อ ปวด บวม ควรจะถอนออก ทำไม คนมักกลัวการถอนฟันคุด การถอนฟันคุด จะมีทั้งรายที่ยาก และง่าย บางรายถอนด้วยวิธีการปกติ เหมือนกับการถอนฟันธรรมดา บางรายเท่านั้น ที่ต้องอาศัยการผ่าตัดเล็กๆ ซึ่งภายหลัง การถอนอาจมีปวดบวมบ้าง แต่สามารถลดได้ด้วยการให้ยา ที่เหมาะสม ช่วงอายุที่ถอนฟันมีผลเช่นกัน ถ้าปล่อยทิ้งไว้จนอายุมากขึ้น ขบวนการหายของแผลจะช้าลง ดังนั้น ถ้ามีฟันคุด ควรถอนออก ตั้งแต่ในช่วง 18-20 ปี ทำไม เมื่อถอนฟันคุดในขากรรไกรล่างออกแล้ว ต้องถอนฟันคู่สบด้วย ที่ต้องถอนฟันคู่สบด้วย เพราะเมื่อถอนฟันคุดในขากรรไกรออกไปแล้ว ฟันบนที่เป็นคู่สบ จะงอกยาวลงมา จนกระทั่งกดบนเหงือก ที่คลุมบนขากรรไกรล่าง หรือในเวลาเคี้ยวอาหาร จะกระแทกเหงือกของฟันล่าง ทำให้ ปวด บวม และบางครั้งติดเชื้อได้ ทำไม คนแก่บางราย จึงยังมีฟันกรามถาวรซี่ที่ 3 ขึ้นได้อีก ทั้งนี้เพราะ ในวัยหนุ่มสาว ฟันกรามถาวรซี่ที่ 3 นี้ อาจยังเป็นฟันคุด โดยมีฟันซี่ข้างเคียง ขวางทางขึ้น ทำให้ขึ้นไม่ได้ แต่เมื่ออายุมากขึ้น ฟันซี่ที่ขวางอยู่ถูกถอน ไปด้วยสาเหตุใดก็ตาม ฟันคุดจึงขึ้นมาได้ในช่องปาก