โดย กองทันตสาธาณสุขกรมอนามัย ทพ.ญ.ดาวเรือง แก้วขันตี  ปราณี เหลืองวรา จิตรา เสงี่ยมเฉย พงษ์ศักดิ์ เทศน์ธรรม

 

เรื่องของ โรคเหงือก

 

โรคเหงือก เป็นอย่างไร ? เกิดขึ้นได้อย่างไร ? โรคเหงือก ก็คือ การอักเสบของเหงือกนั่นเอง เกิดขึ้นเพราะ ร่างกายมีปฏิกิริยา ต่อการระคายเคือง จากสารที่เชื้อโรค ในคราบจุลินทรีย์ปล่อยออกมา ลักษณะที่เราเห็น คือ เหงือกจะบวม และมีสีแดง บางครั้งมีอาการปวดด้วย คนไทยเป็นโรคเหงือกกันมากเพียงใด ? กระทรวงสาธารณสุข ได้สำรวจโรคเหงือก และโรคฟันผุ ในประชาชนทั่วประเทศ เป็นระยะๆ ครั้งหลังสุด เมื่อปี พ.ศ.2537 พบว่า คนไทยเป็นโรคเหงือกกันมาก คือ ใน 10 คน เป็นโรคเหงือกถึง 9 คน แต่ความรุนแรงของโรค จะรุนแรงมากขึ้น ตามอายุที่เพิ่มขึ้น ทำไมจึงมีเลือดออก ขณะที่แปรงฟัน ? เวลาที่เหงือกอักเสบ จะมีการไหลของเลือด มายังตำแหน่งที่อักเสบนั้นมากขึ้น ทำให้มีเลือดออกได้ง่าย แม้เกิดบาดเจ็บเพียงเล็กน้อย เช่น การเสียดสีของขนแปรงสีฟัน การมีเลือดออกขระแปรงฟัน เป็นสัญญานอันตราย ที่บอกให้เราทราบว่า มีโรคเหงือกอักเสบเกิดขึ้นแล้ว เราจึงควรให้ความสนใจ ต่อการดูแลความสะอาดปากเป็นพิเศษ โรคปริทันต์ คืออะไร ? เมื่อเหงือกอักเสบรุนแรง ก็จะเริ่มมีการทำลายของเยื่อยึดรากฟัน และกระดูกหุ้มรากฟัน ซึ่งถ้าปล่อยไว้ ไม่รักษา ก็จะทำให้เป็นฝีหนอง ช่วงนี้มักจะมีกลิ่นปากเหม็น น่ารังเกียจ และเมื่อมีการทำลายกระดูกมากขึ้นอีก จะทำให้ฟันโยก และหลุดไป โดยที่ตัวฟันยังมีสภาพดีอยู่ ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเสียดาย เพราะฟันของคนเรา ถ้าดูแลให้ดีอยู่เสมอ จะสามารถอยู่กับเราได้ตลอดชีวิต รำมะนาด คืออะไร ? รำมะนาด คือ คำที่คนไทยสมัยก่อน นิยมใช้เรียกโรคปริทันต์ เดี๋ยวนี้เมื่อมีการกำหนดคำศัพท์เฉพาะ และมีการเผยแพร่คำว่า โรคปริทันต์นี้ออกไปทางสื่อมวลชนบ่อยๆ คนไทยสมัยนี้เริ่มคุ้นเคยมากขึ้นว่า โรคปริทันต์ เป็นโรคที่เกิดขึ้นกับเหงือก เยื่อยึดรากฟัน และกระดูกเบ้าฟันนั่นเอง ทำอย่างไร จึงจะไม่เป็นโรคเหงือกอักเสบ และโรคปริทันต์ สิ่งที่ทุกๆ คน ควรทำ และคนอื่นช่วยไม่ได้ คือ การทำความสะอาด ในปากของตนเอง สม่ำเสมอ โดยการแปรงฟันอย่างถูกวิธี ให้สะอาด ร่วมกับการใช้ไหมขัดฟัน ในการทำความสะอาดซอกฟันด้วย ที่ต้องใช้ไหมขัดฟัน ก็เพราะ ไม่สามารถสอดขนแปรง เข้าไปในแปรงในซอกฟันได้ทั่วถึง และตรงซอกฟันนี้เอง ที่มักเป็นจุดเริ่มต้น ของการเกิดโรค ที่กล่าวมา เป็นกรณีที่ยังไม่เกิดโรคขึ้น แต่ถ้าเมื่อใดเกิดโรคขึ้นแล้ว ต้องไปให้หมอฟันรักษา และเมื่อรักษาแล้ว ก็ต้องดูแลให้ดี เพื่อไม่ให้กลับเป็นโรคซ้ำอีกได้ การรักษาโรคปริทันต์ ต้องผ่าตัดทุกครั้งหรือไม่ คำถามนี้ ตอบได้เลยว่า ไม่จำเป็น เพราะการผ่าตัดเหงือกนั้น จะทำในรายที่จำเป็นจริงๆ เพื่อช่วยให้การทำความสะอาดฟันได้ทั่วถึง เป็นการหยุดยั้งการลุกลามของโรค การรักษาโรคปริทันต์ จะสำเร็จหรือไม่ ไม่ว่าจะมีการผ่าตัดหรือไม่ก็ตาม ขึ้นอยู่กับ การทำความสะอาดฟันอย่างดี ของ ตัวผู้ป่วยเอง การขูดหินน้ำลาย และเกลารากฟัน คืออะไร ทำไมจึงต้องทำ การขูดหินน้ำลาย เป็นการกำจัดหินน้ำลาย หรือหินปูน และคราบจุลินทรีย์ที่ติดอยู่ที่ผิวฟัน ทั้งที่อยู่เหนือ และใต้ขอบเหงือก หินน้ำลายที่อยู่ใต้ขอบเหงือก มักเกาะติดผิวของเคลือบรากฟัน การกำจัดออก เพื่อให้เกิดผิวรากที่เรียบ และสะอาด เรียกว่า การเกลารากฟัน การขูดหินน้ำลาย และเกลารากฟัน จะช่วยให้ไม่เกิดระคายเคืองต่อเหงือก และเยื่อยึดรากฟัน ทำให้เกิดโรคปริทันต์เป็นไปได้ยากขึ้น